Tóm tắt

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của vác công trình nghiên cứai, khảo sát, điều tra xã hội học, nhiều tập chuyên khảo, giáo trình, bài giảng đi sâu vào ĩnh vực khoa học còn mới mẻ này cũng đã xuất hiện. Tuy nhiên, trên thực tế, các sách mang tính giáo khoa về xã hội học do các tác giả Việt Nam biên soạn vẫn còn nhiều hạn chế cả về nội dung lẫn hình thức thể hiện, hoặc mới chỉ dừng lại ở những kiến thức: tổng quan, dưới dạng nhập môn. Các sách đi sâu vào những tinh vực xã hội học chuyên biệt dường như hoàn toàn thiếu vắng. Bởi vậy, có thể voi cuốn Xã hội học nông thôn của tác giả Tổng Văn Chung là một trong những tài liệu giảng dạy chuyên ngành đầu tiên về Xã hội học ở nước ta đã được viết một cách có bài bản, từ lý thuyết đến thực tiễn, vừa mang tính khảo cứu vừa mang tính giáo khoa. Nó hữu ích không chỉ cho sinh viên mà cả cho những nhà nghiên ciai. Những phân tích chuyên sâu vào nhiều lĩnh vực của Xã hội học nông thôn, đặc biệt là những quan hệ cộng đồng, xã hội, gia đình, họ tộc... là khá sắc sảo. Tác giả đã nêu được nhiều ý tưởng mới. Bức tranh mà tác giả nêu lên về xã hội nông thôn Việt Nam về cơ bản là xác thực, vừa phong phú sinh động vừa khái quát, gợi mở. Có thể coi đây là một bộ khung kiến thức cơ bản cho những người muốn đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu, phân tích xã hội nông thôn Việt Nam - một xã hội vừa yên ả vừa sôi động, vừa bình lặng vừa quyết liệt dù tất cả đều ẩn dấu phía sau những lúy tre làng muôn thuở tưởng như chẳng mấy đổi thay từ bao thế hệ. Cũng từ những vấn để của nông thôn, lấy nông thôn làm điểm tựa, tác giả đã mở ra những hướng nhìn rộng hơn tới toàn xã hội, chính trị, kinh tế, văn hóa, các mối quan hệ cơ cấu và chức năng đan chéo vào nhau trong một xã hội được gọi là xã hội nông nghiệp. Qua lăng kính của một nhận thức Xã hội học có đối tượng là khu vực nông thôn, tác giả đã gợi ra những ý tưởng nghiên cứu một vấn đề to lớn hơn, vấn đề của tất cả các quốc gia đang phát triển - tất cả phải được bắt đầu từ nông thôn để có thể vượt qua, nó bước vào một xã hội khác - xã hội công nghiệp. Về phương diện này, cách đặt vấn đề của tác giả là có tính sáng tạo và gợi mở. Có lẽ không cần phải bàn cái nữa, cách đặt vấn đề, hướng tư duy cũng như hệ thống lý thuyết của cuốn sách là khá rõ ràng; bố cục của các phần chặt chẽ, văn phong mạch lạc sáng sủa.