Tóm tắt

Các lý thuyết tăng trưởng tân cổ điển và lý thuyết tăng trưởng mới (còn gọi là tăng trưởng nội sinh) đều nhấn mạnh tới vai trò của vốn vật chất, vốn nhân lực và đổi mới công nghệ đối với tăng trưởng kinh tế. Sẽ là không đầy đủ, nếu chỉ dựa vẫo ảnh hưởng của các yếu tố trên để làm phong phú thêm lý thuyết tăng trưởng hoặc giải thích tăng trưởng của một số quốc gia. Bởi vì, thể chế ngày càng thể hiện rõ ràng hơn vị trí quan trọng của mình đối với tăng trưởng kinh tế. Khi tiếp cận lý thuyết tăng trưởng kinh tế hiện đại sẽ thấy, thể chế tốt tạo ra môi trường thuận lợi cho việc huy động các nguồn lực vì mục tiêu tăng trưởng, ngược lại thể chế yếu kém, có nhiều hạn chế ngăn chặn các nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng. Cách trình bày và tiếp cận các vấn đề ở đây ngắn gọn, dựa vào các quan điểm của lý thuyết thể chế, quan hệ giữa thể chế chính trị và thể chế kinh tế. Từ khuôn khổ lý thuyết thể chế, đi sâu nghiên cứu, giải thích tăng trưởng kinh tế tại một số quốc gia khu vực như Liên Xô cũ, các nền kinh tế Đông Á, Trung Quốc, trên cơ sở đó đưa ra một số kiến nghị về con đường cải cách thể chế của Việt Nam. Công trình nghiên cứu này, chúng tôi tập trung đi vào nghiên cứu vấn đề thể chế, coi thể chế là yếu tố quyết định tăng trưởng kinh tế, đồng thời nền chính trị dân chủ gắn liền với kinh tế thị trường tự do là điều kiện tiênquyết cho một quốc gia trở nên thịnh vượng.