Tóm tắt

Văn học trung đại Việt Nam nhìn từ hai loại hình tác giả: nhà nho hành đạo và nhà nho ẩn dật là tập hợp 30 bài báo, báo cáo khoa học của chúng tôi đã được công bố trên các tạp chí khoa học chuyên ngành, trong các kỷ yếu hội thảo khoa học thời gian từ năm 2001 đến nay. Từ những bài đầu tiên đến những bài gần đây nhất đều đã được chúng tôi tiếp cận chủ yếu từ lí thuyết cũng như phương pháp loại hình học văn học (literature typology), một lí thuyết vốn khởi xướng ở Liên Xô (cũ) bởi các nhà nghiên cứu văn học rất nổi tiếng như N.I. Konrad, V.Ja. Propp, M.B. Khrapchenko, B.L. Riptin... Lí thuyết cũng như phương pháp tiếp cận văn học từ loại hình học, mặc dù còn có những điểm chưa hoàn toàn thuyết phục, song khi nó được vận dụng một cách linh hoạt và kết hợp với lí thuyết, phương pháp hệ thống cũng như lí thuyết và phương pháp của văn học so sánh thì chúng đã phát huy được hiệu quả tốt trong quá trình tiếp cận và luận giải nhiều hiện tượng văn học tương đồng trong các nền văn học cổ trung đại khu vực Đông Á nói chung, văn học Việt Nam cổ trung đại nói riêng. Tại thời điểm cuốn sách này đến tay bạn đọc, chúng tôi vẫn muốn nhấn mạnh về sự không cũ của loại hình học văn học là vì lẽ như thế. Tìm đến những đồng dạng của các loại hình lịch sử - xã hội, tư tưởng - văn hóa, các kiểu con người tác giả đến kiểu sáng tác... của văn chương tác giả nhà nho, trong khoa nghiên cứu văn học cổ trung đại Việt Nam cần phải nhắc đến sự gợi ý ban đầu của GS, Trương Tửu Nguyễn Bách Khoa và sau đó là hai tên tuổi xuất sắc nhất: Cố GS.Trần Đình Hượu và GS.TS. Trần Ngọc Vương. Mặc dù không trực tiếp song những bài viết của chúng tôi đã chịu sự ảnh hưởng từ những nghiên cứu lí thuyết trước đó của họ.